Kolędy cz. V
17-01-2026
Takim chyba najbardziej charakterystycznym miejscem na mapie Polski są góry, więc dziś przeniesiemy się na…
Podhale
Jest taka piękna kolęda, którą bardzo lubimy i staramy się śpiewać tak, jak to robią górale. Fakt, że „Oj maluśki, maluśki” jest napisana w gwarze góralskiej sprawia, że ma ona swój niepowtarzalny urok.
Kolęda ta powstała prawdopodobnie na przełomie XVIII i XIX wieku. Jej pierwsza spisana wersja została znaleziona w Krakowie we franciszkańskim rękopisie z 1808 roku pod dość długim tytułem: „Kolęda, czyli zbiór pieśni na Boże Narodzenie dla wygody i nabożeństwa Ich Mość P. P. Franciszkanek klasztoru św. Jędrzeja”. Również i w tym przypadku nie wiemy kto konkretnie napisał słowa i muzykę. W pierwotnej wersji nie było refrenu, pojawił się dopiero później. Tekst zwrotek zmieniał się i obecnie są różne jego wersje.
Nie tylko „Oj maluśki”
Okazuje się, że nie jest to jedyna pieść bożonarodzeniowa z rodowodem podhalańskim. Są to też m.in. „Z narodzenia Pana” czy „Jezus Malusieńki”. Chciałem jednak przybliżyć tutaj inną, może mniej znaną. I niestety, niezbyt często wykonywaną.
Kolęda „A wcora z wiecora” ma bardzo prostą strukturę. Nie ma w niej typowych zwrotek i refrenu. Każdy wers powtarza się dwukrotnie i opowiada o samym wydarzeniu narodzin Zbawiciela. Sama pieśń jest króciutka i bardzo radosna.
Pieśń ta powstała prawdopodobnie na przełomie XVIII i XIX wieku. Wtedy to szczególnie rozwijały się w Polsce kolędy ludowe. Ich teksty były przekazywane ustnie z pokolenia na pokolenie i często były wynikiem spontanicznej twórczości ludowej. Tekst wspomnianej kolędy prawdopodobnie wielokrotnie się zmieniał. I tak jak w wielu podobnych utworach łączył elementy folklorystyczne z religijnymi. Pod koniec XIX wieku pieśń została spisana przez etnografa i badacza kultury ludowej – Władysława Skierkowskiego.
Spiewojciez i grojciez
Jeśli nie mamy możliwości wyjazdu na Podhale w okresie świątecznym, to polecam wysłuchać tych kolęd w internecie. Koniecznie w wykonaniu zespołu góralskiego. A potem, jak zachęca refren pierwszej omawianej dzisiaj kolędy: „Spiewojciez i grojciez mu, Dzieciątku, małemu”.
Wojciech Dubaniewicz